اما قول اصح اينست كه نواب را قولنج صعبى بوده و بهر چند گاه عارض ذات خجسته صفات گشته اطباء بعلاج آن قيام مينمودند . اتفاقا آنشب آن ماده عود نموده و با عرض آن مرض خوردن « 1 » افيون و مكيّفات يابسه از حد افراط گذرانيده و تا آمدن حكيم امان نيافته ، و العلم عند اللّه و اين حدوث واقعهء هايله و وقوع اين حادثهء شامله در شب يكشنبهء سيزدهم ماه مبارك رمضان سنهء خمس و ثمانين و تسعمائه اتفاق افتاد « 2 » . چنان كه ايام جلوس آن پادشاه سكندر ناموس بر مسند سلطنت و جهانبانى و تمكّن بر سرير عرش نظير حشمت و كامرانى شانزده ماه و شانزده روز بوده باشد . از غرائب وقايع آنكه در شب جمعهء چهارم ماه مذكور ستارهء دنباله‌دارى در غايت بزرگى قريب بغروب آفتاب در برج قوس ظاهر شد بسيار مهيب و هولناك كه از سر تا دنبال زياده از ده ذرع بود و روى او بمثابه روى شير و جثه‌اش به شكل اژدر و اين ستاره از طرف غرب بر فلك صعود مينمود و كوچك ميشد تا قريب بوسط السماء رسيده ناپيدا گرديد و آگاهان اسرار فلكى و واقفان آثار اجرام علوى چنين حكم كردند كه تا مدت دوازده سال اثر اين ستاره در عالم سفلى عموم خواهد داشت و اشتداد آثارش تا مدت شش سال امتداد خواهد يافت و معظم آثار قريب الوقوعش فوت پادشاه سكندر جاه عدالت پناه بود و مجملى از باقى آثار و علاماتش كه خرابى اكثر ولايات و انقلابات و فتراتى كه در ربع مسكون ، سيّما ممالك ايران و توابع وقوع يافت از نهب و غارت و قتل و خونريزى و جلا شدن مردم از مواطن و متوارى شدن

--> ( 1 ) - م : به خوردن . ( 2 ) - مرگ شاه اسمعيل دوم ( مثل مرگ يزدگرد اثيم كه گفتند اسبى از دريا برآمد و او را كشت ) مرموز و عجيب است ، برخى نوشته‌اند كه 12 مرد به لباس زن به اطاق خواب او رفتند به تحريك خواهرش پريخان خانم و او را خفه كردند ، برخى فوت او را به مرض قولنج دانسته‌اند و جمعى در خانهء حسن بيگ به علت خوردن ترياق زياد يا فلوتيا . . . ( مجلهء يغما شمارهء هشتم آبانماه 1345 ، مقالهء دكتر ابراهيم باستانى ) .